{"url":"https://www.bndestem.nl/binnenland/de-coronapandemie-is-voorbij-maar-strijd-om-het-gelijk-woedt-nog-altijd-discussie-over-oversterfte-laait-weer-op~aeaf3f2e/","title":"Coronapandemie voorbij, maar oversterfte-discussie laait op","domain":"bndestem.nl","imageUrl":"https://images.pexels.com/photos/32445666/pexels-photo-32445666.jpeg?auto=compress&cs=tinysrgb&h=650&w=940","pexelsSearchTerm":"Dutch elderly people","category":"Science","language":"nl","slug":"b683ea1f","id":"b683ea1f-27e0-4936-b83e-24a831d402a0","description":"De discussie over oversterfte in Nederland laait op nu het CBS meldt dat er in 2025 173.000 mensen overleden.","summary":"## TL;DR\n- De discussie over oversterfte in Nederland laait op nu het CBS meldt dat er in **2025** **173.000** mensen overleden.\n- Dat zijn **10.000** meer dan het CBS in **2019** voorspelde, volgens critici als Maurice de Hond en Anton Theunissen.\n- Partijen twisten over oorzaken en of het CBS de oversterfte maskeert door veranderde rekenmethodes.\n\n## The story at a glance\nDe coronapandemie is voorbij, maar de strijd om gelijk blijft woeden door nieuwe CBS-cijfers over **2025**: **173.000** overlijdens, **10.000** meer dan de **2019**-voorspelling van **163.000**. Maurice de Hond en Anton Theunissen beschuldigen het CBS en RIVM van maskeren via aangepaste baselines, terwijl experts als Ruben van Gaalen het multifactorieel noemen. De discussie laait op na recente publicatie van de sterftecijfers, vijf jaar na de pandemie.\n\n## Key points\n- In **2025** overleden **173.000** mensen, volgens CBS-eindcijfers van maart **2026**; dat is **1.200** meer dan in **2024**.[[1]](https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/11/173-duizend-mensen-overleden-in-2025)[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)\n- CBS voorspelde in **2019** **163.000** doden voor **2025**, een verschil van **10.000** of **200** extra per week, wat critici oversterfte noemen.[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)\n- Maurice de Hond claimt op X dat het CBS **10.000** extra overledenen \"wegmoffelt\" door sinds **2023** geen **2019**-vergelijking meer te gebruiken; RIVM baseert oversterfte op **2021-2024** (exclusief **2020**).[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)\n- Oversterfte blijft structureel hoog sinds **2020**, ondanks dalende covid-doden; Nederland heeft relatief de hoogste in West-Europa.[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)\n- CBS-demograaf Ruben van Gaalen vergelijkt met Spaanse Griep, waar sterfte na pandemie snel normaliseerde; post-covid blijft het hoog.\n- RIVM en OMT wijzen op uitgestelde zorg, griep en vergrijzing; vaccinlink wordt door hen en media genegeerd of ontkend.\n\n## Details and context\nDe pandemie leidde tot **16.000** extra doden in **2020**, toegeschreven aan covid-19. Sinds **2022** speelt covid amper mee, maar oversterfte persisteert: **12.000** extra in **2022**, en nu **10.000** versus **2019**-verwachting in **2025**. Critici als De Hond stellen dat methodes zijn aangepast om dit te verbergen – CBS stopte **2019**-referentie, RIVM gebruikt recente jaren exclusief pandemie-**2020** – zodat relatieve oversterfte laag uitvalt.\n\nExperts benadrukken multifactoriele oorzaken: uitgestelde zorg tijdens lockdowns, langere kwetsbaarheid na covid-besmetting (vooral ouderen), griepgolven en demografische shifts. Vaccinatie-studies (zoals NIVEL **2024**) tonen ondersterfte bij gevaccineerden, oversterfte bij ongevaccineerden. Toch blijft debat polariserend, met verwijten van struisvogelgedrag.\n\nHistorisch normaliseert sterfte na pandemie vaak snel, zoals na **1918**-griep; Nederland wijkt af met aanhoudend hoge cijfers en dalende levensverwachting.\n\n## Key quotes\n- Maurice de Hond: \"Het CBS heeft **10.000** extra overledenen wegmoffeld in het overzicht van **2025**.\"[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)\n- Over maskering: \"Terwijl het CBS de sterftecijfers vergeleek met de verwachting uit **2019**, ging het RIVM de mate van oversterfte bepalen door de echte sterfte van de **5** voorgaande jaren, waarbij ze **2020** buiten beschouwing lieten.\"[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)\n\n## Why it matters\nAanhoudende oversterfte raakt volksgezondheid, zorgcapaciteit en vertrouwen in statistieken en beleid, vooral vijf jaar na pandemie-einde. Voor burgers betekent het onzekerheid over doodsoorzaken en mogelijke preventie; voor overheden druk op onderzoek naar uitgestelde zorg of andere factoren. Volg nieuwe CBS-rapporten en onafhankelijke analyses, maar oorzaken blijven contested zonder consensus.","hashtags":["#covid19","#excessmortality","#netherlands","#publichealth","#debate","#statistics"],"sources":[{"url":"https://www.bndestem.nl/binnenland/de-coronapandemie-is-voorbij-maar-strijd-om-het-gelijk-woedt-nog-altijd-discussie-over-oversterfte-laait-weer-op~aeaf3f2e/","title":"Original article"},{"url":"https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/11/173-duizend-mensen-overleden-in-2025","title":""},{"url":"https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs","title":""}],"viewCount":2,"publishedAt":"2026-04-18T04:50:13.037Z","createdAt":"2026-04-18T04:50:13.037Z","articlePublishedAt":"2026-04-18T00:00:00.000Z"}