Coronapandemie voorbij, maar oversterfte-discussie laait op

TL;DR

De discussie over oversterfte in Nederland laait op nu het CBS meldt dat er in 2025 173.000 mensen overleden.
Dat zijn 10.000 meer dan het CBS in 2019 voorspelde, volgens critici als Maurice de Hond en Anton Theunissen.
Partijen twisten over oorzaken en of het CBS de oversterfte maskeert door veranderde rekenmethodes.

The story at a glance

De coronapandemie is voorbij, maar de strijd om gelijk blijft woeden door nieuwe CBS-cijfers over 2025: 173.000 overlijdens, 10.000 meer dan de 2019-voorspelling van 163.000. Maurice de Hond en Anton Theunissen beschuldigen het CBS en RIVM van maskeren via aangepaste baselines, terwijl experts als Ruben van Gaalen het multifactorieel noemen. De discussie laait op na recente publicatie van de sterftecijfers, vijf jaar na de pandemie.

Key points

In 2025 overleden 173.000 mensen, volgens CBS-eindcijfers van maart 2026; dat is 1.200 meer dan in 2024.[[1]](https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/11/173-duizend-mensen-overleden-in-2025)[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)
CBS voorspelde in 2019 163.000 doden voor 2025, een verschil van 10.000 of 200 extra per week, wat critici oversterfte noemen.[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)
Maurice de Hond claimt op X dat het CBS 10.000 extra overledenen "wegmoffelt" door sinds 2023 geen 2019-vergelijking meer te gebruiken; RIVM baseert oversterfte op 2021-2024 (exclusief 2020).[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)
Oversterfte blijft structureel hoog sinds 2020, ondanks dalende covid-doden; Nederland heeft relatief de hoogste in West-Europa.[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)
CBS-demograaf Ruben van Gaalen vergelijkt met Spaanse Griep, waar sterfte na pandemie snel normaliseerde; post-covid blijft het hoog.
RIVM en OMT wijzen op uitgestelde zorg, griep en vergrijzing; vaccinlink wordt door hen en media genegeerd of ontkend.

Details and context

De pandemie leidde tot 16.000 extra doden in 2020, toegeschreven aan covid-19. Sinds 2022 speelt covid amper mee, maar oversterfte persisteert: 12.000 extra in 2022, en nu 10.000 versus 2019-verwachting in 2025. Critici als De Hond stellen dat methodes zijn aangepast om dit te verbergen – CBS stopte 2019-referentie, RIVM gebruikt recente jaren exclusief pandemie-2020 – zodat relatieve oversterfte laag uitvalt.

Experts benadrukken multifactoriele oorzaken: uitgestelde zorg tijdens lockdowns, langere kwetsbaarheid na covid-besmetting (vooral ouderen), griepgolven en demografische shifts. Vaccinatie-studies (zoals NIVEL 2024) tonen ondersterfte bij gevaccineerden, oversterfte bij ongevaccineerden. Toch blijft debat polariserend, met verwijten van struisvogelgedrag.

Historisch normaliseert sterfte na pandemie vaak snel, zoals na 1918-griep; Nederland wijkt af met aanhoudend hoge cijfers en dalende levensverwachting.

Key quotes

Maurice de Hond: "Het CBS heeft 10.000 extra overledenen wegmoffeld in het overzicht van 2025."[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)
Over maskering: "Terwijl het CBS de sterftecijfers vergeleek met de verwachting uit 2019, ging het RIVM de mate van oversterfte bepalen door de echte sterfte van de 5 voorgaande jaren, waarbij ze 2020 buiten beschouwing lieten."[[2]](https://maurice.nl/2026/04/12/de-10-000-weggemoffelde-overledenen-door-het-cbs)

Why it matters

Aanhoudende oversterfte raakt volksgezondheid, zorgcapaciteit en vertrouwen in statistieken en beleid, vooral vijf jaar na pandemie-einde. Voor burgers betekent het onzekerheid over doodsoorzaken en mogelijke preventie; voor overheden druk op onderzoek naar uitgestelde zorg of andere factoren. Volg nieuwe CBS-rapporten en onafhankelijke analyses, maar oorzaken blijven contested zonder consensus.